مقالات
قرارداد دقیق، تخصصی و محکم، برای حفظ منافع خودم باید چطور تنظیم بشه؟
وقتی از یک قرارداد خوب صحبت میکنیم در واقع به قراردادی اشاره میکنیم که تمام مواردی که ممکن است در آینده منجر به اختلافات حقوقی شود، در آن پیشبینی شده باشد. مسلما بهترین راه برای تنظیم قرارداد حقوقی کامل، مراجعه به انجمن قرارداد نویسی ایران مرجع تخصصی و قانونی تنظیم قرارداد در ایران است؛ اما بسیاری از افراد به دلایل مختلف از جمله هزینه تنظیم قرارداد توسط اشخاص متخصص در انجمن از این کار سر باز میزنند. به همین جهت در این مقاله ابتدا انواع قرارداد و ارکان آن را تعریف نموده و در ادامه مهمترین نکاتی را که باید در تنظیم قرارداد به آن توجه شود، برای این دسته از افراد ذکر میکنیم.
تعریف قرارداد و انواع آن
طبق ماده ۱۸۳ قانون مدنی، عقد عبارت است از اینکه یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آنها باشد.
همانطور که دیده شد، در این تعریف از واژه عقد استفاده شده است نه قرارداد. در تعریف عامیانه، عقد و قرارداد مفهوم مشترکی دارند؛ اما در تعریف حقوقی مجزا از یکدیگر میباشند. چراکه واژه عقد به عقود معین اطلاق میشود که در قانون مدنی شرایط و چگونگی آنها ذکر شده است مانند عقد بیع، اجاره، رهن، وکالت و… اما واژه قرارداد شامل هر دو دسته عقود معین و غیر معین است.
شرط صحت قرارداد
طبق ماده ۱۹۰ قانون مدنی، برای صحت هر معامله و قرارداد شرایط ذیل اساسی است:
۱) قصد طرفین و رضای آنها
۲) اهلیت طرفین
۳) موضوع معین که مورد معامله باشد
۴) مشروعیت جهت معامله
ارکان قرارداد
هر قرارداد باید ۳ رکن اصلی داشته باشد که در صورت وجود نقص در هر یک از آنها، چالشهای حقوقی متعددی برای طرفین آن به وجود خواهد آمد.
- طرفین تعهد
اشخاصی که قرارداد بین آنها تنظیم میشود و تعداد آنها باید حداقل دو نفر باشد. این اشخاص میتوانند حقیقی یا حقوقی باشند.
- موضوع تعهد
همان موضوع قرارداد است که کار و فعل هر یک از طرفین را با جزئیات کامل توضیح میدهد.
- رابطه حقوقی
در این قسمت مشخص میشود که اگر هر یک از طرفین به تعهدات خود عمل نکند، طرف دیگر برای جبران خسارت چه اختیاراتی دارد. در واقع ضمانت اجرای تعهدات در این بخش ذکر خواهد شد.
نحوه تنظیم قرارداد
در هر قرارداد، موارد زیر را با جزئیات کامل یادداشت کنید:
- عنوان قرارداد
- مشخصات طرفین
- تعهدات هر یک از طرفین
- تاریخ و شماره قرارداد
- مدت زمان قرارداد
- وجه قرارداد و نحوه انتقال آن
- ضمانت اجرای تعهدات
- محل معامله
- شرایط فسخ قرارداد
هر یک از طرفین موظف است تمامی صفحات قرارداد را امضا کند. بهتر است قرارداد توسط چند شاهد مطمئن نیز امضا شود.
قبل از تنظیم قرارداد به ۵ نکته توجه کنید
پیش از تنظیم قرارداد و توجه به متن آن لازم است تحقیقات لازم را به عمل آورده و از صحت و سقم موارد زیر اطمینان حاصل کنیم:
- توجه کنید که موضوع قرارداد؛ مال غیر نباشد، سند آن در توقیف و بازداشت نباشد، سند معارض نداشته باشد، مال مسروقه نباشد، اصلاحیه به سندش نخورده باشد، وقفی نباشد و…
- مطمئن شوید طرف قرارداد شما با طرفین معاملات قبلی خود درباره موضوع قرارداد شما دعوای حقوقی نداشته باشد. در این صورت ممکن است رأی به ضرر طرف قرارداد شما و در نهایت خود شما صادر گردد.
- تحقیق کنید که طرف قرارداد شما محجور، ورشکسته یا ممنوعالمعامله نباشد.
- ارزش واقعی موضوع قرارداد را بررسی کنید؛ در صورتی که عیب و نقصی متوجه موضوع قرارداد باشد، ارزش آن تغییر میکند.
- در آخرین قدم میبایست صحت اسناد و مدارک موضوع قرارداد مشخص شود. برای این کار میتوانید از اداره صادرکننده سند استعلام بگیرید.
نکات مهم در تنظیم متن قرارداد حقوقی
هنگام نگارش متن قرارداد توجه داشته باشید که تمامی الفاظ و کلمات دارای بار حقوقی هستند. همچنین لازم است بدانید:
- نامی که برای قرارداد خود انتخاب میکنید باید مطابق با اثر حقوقی و تکالیف ذکرشده در قرارداد باشد. در غیر این صورت ممکن است در صورت طرح دعوا، از قرارداد ایراد ماهوی گرفته شود.
- لازم است مشخصات طرفیت قرارداد به طور کامل ذکر گردد. (نام، نام خانوادگی، نام پدر، تاریخ تولد، محل صدور شناسنامه، کد ملی، شماره تلفن، آدرس محل سکونت) همچنین اگر امضاکننده قرارداد، نماینده طرف قرارداد باشد لازم است پس از ذکر مشخصات طرف اصلی، مشخصات نماینده وی نیز ثبت گردد.
- مدت زمان قرارداد و مدت زمان تعهدات باید به طور دقیق ذکر شوند.
- اگر شماره حساب برای واریز وجه و یا چکی در معامله رد و بدل شد، بهتر است حساب یا چک خود طرفین قرارداد باشد نه شخص دیگر.
- تمامی موارد تکمیلی قرارداد را که در قسمت تعهدات اصلی قید نشدهاند میتوان تحت عنوان شروط ضمن قرارداد ذکر کرد. برای مثال ضمانت اجرای هر تعهد، اختیارات هر یک از طرفین در فسخ یا انحلال معامله، رجوع به داور برای حل اختلاف و…
- بهتر است در قرارداد برای اثبات انجام تعهدات و تکالیفی که به عهده طرفین میباشد، دلیلی پیشبینی شود. چراکه در صورت ایجاد دعوا، هر یک از طرفین میتوانند اثبات نمایند که بنا بر دلایل گفته شده به تعهدات خود عمل نمودهاند.
در پایان ذکر مجدد این نکته ضروری میباشد که هر یک از کلمات و عباراتی که در متن قرارداد میآیند، دارای بار حقوقی بوده و در صورت ایجاد دعوا در محاکم میتوانند نقش تعیین کننده و بهسزایی داشته باشند. بنابراین توصیه میکنیم قبل از امضای هر قراردادی با انجمن قرارداد نویسی ایران مرجع رسمی و قانونی تنظیم قرارداد در ایران مشورت نمایید.
موفق باشید!
